బతుకమ్మ పండుగ.. ప్రకృతితో మమేకమైన పల్లె జీవితానికి ప్రతీక. బతుకునిచ్చే తల్లిగా గౌరీ దేవి ని బతుకమ్మ పేరుతో ఆరాధిస్తారు. రోజుకో రీతిలో పువ్వులను పేర్చి , ఆటలు పాటలతో అమ్మను కొలిచే ఈ పండుగకు తెలంగాణ యావత్తూ ఒక అందమైన పూల వనంలా మారిపోతుంది . ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద అమావాస్య రోజున బతుకమ్మ వేడుకలు మొదలవుతాయి. మహాలయ అమావాస్య గా, పితృ అమావాస్యగా పేర్కొనే ఈ రోజు ను తెలంగాణలో " పెత్తరమాస" అని వ్యవహరిస్తారు. ముందు రోజే పూలను కోసి తెచ్చి , నీళ్లలో వేస్తారు. మరుసటి రోజు వాటితో బతుకమ్మను అలంకరిస్తారు.
అందుకే తొలి రోజు బతుకమ్మను ' ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ కంటారు.పూలతో చక్కగా బతుకమ్మను అలంకరిస్తారు.తమలపాకులు ఉంచి ,పసుపుతో తయారు చేసిన బతుకమ్మను దానిపై పెట్టి పూజలు చేస్తారు.తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ వేడుకల్లో రకరకాల ప్రసాదాలను బతుకమ్మకు నివేదన చేస్తారు.
తొలి రోజు నైవేద్యం.. నువ్వులు, బియ్యం పిండి, నూకలు లేదా బియ్యం,బెల్లం.
9 రోజుల బతుకమ్మల వివరాలు..
ప్రతి రోజూ ప్రత్యేక పూల అలంకరణ, ప్రత్యేక నైవేద్యంతో గౌరమ్మను కొలుస్తారు. చివరి రోజైన సద్దుల బతుకమ్మ ను అత్యంత వైభవంగా జరుపుతారు. ఆ రోజు ఆడపడుచులు తమ బతుకమ్మలను చెరువుల్లో నిమజ్జనం చేస్తారు.
1.ఎంగిలి పూల బతుకమ్మ
2. అటుకుల బతుకమ్మ
3. ముద్దపప్పు బతుకమ్మ
4. నానే బియ్యం బతుకమ్మ
5. అట్ల బతుకమ్మ
6. అలిగిన బతుకమ్మ
7. వేపకాయల బతుకమ్మ
8. వెన్నముద్దల బతుకమ్మ
9. సద్దుల బతుకమ్మ
